Meta Reklam Kütüphanesi nasıl kullanılır? Rakip reklamlarını okuyun

Rakibiniz Instagram'da hangi reklamı veriyor, ne teklif ediyor, aynı reklamı ne zamandır yayında tutuyor? Meta, platformlarında yayında olan reklamları herkese açık bir arşivde topluyor: Meta Reklam Kütüphanesi (çoğu kişi "Facebook reklam kütüphanesi" diye arıyor). Kısa cevap şu: Türkiye'de gösterilen bir reklamın görselini, metnini ve yayına başlama tarihini görürsünüz; ne kadar harcandığını ve ne kadar satış getirdiğini göremezsiniz.

Bu yazıda kütüphanede nasıl arama yapacağınızı, Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki görünürlük farkını, 30 dakikalık bir rakip okuma rutinini ve kopyalamanın sınırlarını anlatıyoruz. Dayanağımız Meta'nın kendi yardım sayfaları ve kütüphanede kendi yaptığımız aramalar.

Meta Reklam Kütüphanesi nedir?

Meta Reklam Kütüphanesi, Meta teknolojilerinde gösterilen reklamlar hakkında bilgi almak için kurulmuş, aranabilir bir şeffaflık veritabanı. Meta'ya göre kütüphane, Meta teknolojilerinde yayında olan tüm aktif reklamları içeriyor ve herkes görüntüleyip arama yapabiliyor [1].

Kütüphanede bir de Markalı İçerik bölümü var. Burada Facebook ve Instagram'da ücretli ortaklık etiketiyle paylaşılan, herkese açık ve aktif içerikler aranabiliyor; kapsam 17 Ağustos 2023 ve sonrasında oluşturulan içerikler [1]. Rakibinizin hangi içerik üreticileriyle çalıştığını buradan izleyebilirsiniz.

Reklam kütüphanesinde nasıl arama yapılır?

Facebook Yardım Merkezi'ne göre adımlar şunlar [2]:

1. facebook.com/ads/library adresine gidin.
2. Ülke olarak Türkiye'yi seçin.
3. Reklam kategorisi menüsünden Tüm reklamlar'ı seçin. Sosyal meseleler, seçimler veya siyasetle ilgili reklamlar ayrı bir kategoride.
4. Arama çubuğuna aradığınızı yazın.
5. Ayrıntı için Reklam Detaylarını Gör'ü seçin.

Anahtar sözcük mü, reklamveren mi?

Arama kutusu iki işi birden görüyor; arayüzdeki ifadesi "Anahtar sözcüğe veya reklamverene göre ara" [6]. Sözcükle aradığınızda o sözcüğü içeren reklamlar ya da adında o sözcük geçen Sayfaların reklamları çıkabiliyor [1]. Sonuçlar Sayfalara göre gruplanıyor [2].

Bizim gözlemimiz: Sözcük araması gürültülü. "kahve" araması Türkiye'de yaklaşık 19.000 sonuç verdi; ilk sıralarda parfüm, kitap gibi ürünleri öne çıkaran pazar yeri reklamları vardı [6]. Rakiplerinizi biliyorsanız onları reklamveren olarak arayın; bu aramada reklamverenin Sayfalarından yayınlanan aktif reklamları görürsünüz [2]. Sözcük aramasını tanımadığınız rakipleri bulmak için kullanın.

Filtreler ve sıralama

Türkçe arayüzde Filtreler altında Dil ve Reklamveren seçimlerinin yanında şunlar vardı [6]:

Tarihe göre gösterim filtresi, belirli bir dönemde gösterim alan reklamları getiriyor [2]. Bizim okumamız: En kullanışlı seçenek medya türündeki transkript araması; videoda söylenen bir ifadeyi, örneğin "ücretsiz keşif"i arayabiliyorsunuz.

Sırala menüsünde iki seçenek var: "Gösterimler: yüksekten düşüğe" (varsayılan) ve "En yeniler" [6]. Ticari reklamlarda gösterim sayısı gösterilmiyor [1]; sıralamayı görürsünüz ama rakamı göremezsiniz. Okuduğumuz yardım sayfaları bu sıralamanın hangi ülke ve döneme göre yapıldığını açıklamıyor.

Reklam kartında ne yazar?

Her kartta durum (Aktif ya da Aktif Olmayan), Kütüphane Kodu, "... tarihinde yayınlanmaya başladı" satırı ve platform simgeleri görünüyor. Bazı kartlarda "Bu reklamın birden fazla versiyonu var" ya da "2 reklam bu kreatifi ve metni kullanıyor" notu da var [6]. Kartın üstündeki tarih, reklamın Meta teknolojilerinde ilk göründüğü gün [2]. Seçenekler menüsündeki Reklam Bağlantısını Kopyala ile reklamın doğrudan bağlantısını alabilirsiniz [2]. Rakip takibinde ekran görüntüsü yerine bu bağlantıyı saklayın.

Türkiye'de ve AB'de gösterilen reklamda ne görünür?

Görünen bilgi, reklamın nerede gösterildiğine ve konusuna göre değişiyor. Meta'nın tablosunu sadeleştirdik [1]:

AB sütunundaki fark, AB Dijital Hizmetler Yasası'ndan (DSA) geliyor. Meta, bu düzenleyici gereklilik nedeniyle AB ve ilişkili bölgelere gösterim ulaştıran reklamları gösterip arşivliyor; Birleşik Krallık'a ulaşan reklamlar için de benzer bir arşiv tutuyor [1]. Meta'nın Şeffaflık Merkezi de bu reklamların son gösterimden sonra bir yıl arşivlendiğini yazıyor [3]. AB'yi hedefleyen yeni ya da düzenlenen reklamlarda reklamveren ve ödeyen bilgisi zorunlu; Meta bu alanları 5 Haziran 2023'te açtı. Bu bilgi reklamın kendisinde değil, kütüphanede görünüyor [4].

İki ayrıntı yanlış okumayı önler:

• AB verisi yalnızca AB'yi anlatır. Kütüphane bu reklamlarda yalnızca AB, ilişkili bölgeler ve Birleşik Krallık'la ilgili bilgiyi gösteriyor [1]. Türk bir markanın kartında AB şeffaflığı etiketi görüp bir erişim rakamı bulursanız, o rakam Türkiye'deki erişim değildir.
• "Aktif Olmayan" filtresi Türkiye'de çoğunlukla AB etiketli reklamları getirir. AB'ye ulaşmayan ticari reklamlar arşivlenmiyor [1]. Instagram da duraklatılan, iptal edilen ya da artık aktif olmayan tanıtımların kütüphanede görünmediğini yazıyor [5]. Türkiye seçiliyken bu filtreyle yaptığımız aramada sonuçların büyük kısmı AB şeffaflığı etiketli ya da siyasi reklamlardı [6].

Reklam kütüphanesinde neler görünmez?

• Ticari reklamın harcaması. Siyasi olmayan reklamlarda harcama tutarı Türkiye'de de AB'de de gösterilmiyor [1]. Harcama aralığı yalnızca sosyal mesele, seçim ve siyaset reklamlarında var [2].
• Performans. Meta'nın kütüphanede gösterilen bilgileri sıraladığı tabloda tıklama, dönüşüm ya da satış satırı yok [1]. Hangi reklamın kazandırdığını kütüphane söylemez.
• Biten reklamlar. AB'ye ulaşmayan ticari reklam durduğunda listeden düşüyor [1][5]. Geçmişi görmek istiyorsanız kaydı siz tutun.

Sayfa şeffaflığı paneli neyi söyler?

Reklam metni rakibin ne söylediğini gösterir, Sayfa şeffaflığı ise kimin söylediğini. Facebook'a göre bu bölümde şunlar var [7]:

• Sayfanın oluşturulduğu tarih
• Sayfanın yönetildiği ana ülkeler ve her ülkede Sayfayı yöneten kişi sayısı
• Sayfanın önceki ad değişiklikleri
• 6 Eylül 2018 ve sonrasındaki Sayfa birleştirmeleri
• Onaylı Sayfa sahibi ve onaylı Sayfa ortakları
• Sayfanın devlet kontrolündeki bir medya kuruluşuna ait olup olmadığı

Bu bölüme Sayfaya gidip kapak fotoğrafının altındaki Sayfa adına, ardından şeffaflık bağlantısına tıklayarak ulaşıyorsunuz; aynı bilgileri Reklam Kütüphanesi'nde bir Sayfayı görüntülerken de görebiliyorsunuz [7]. Sayfa şeffaflığı tamamen kaldırılamıyor ya da gizlenemiyor [7].

Beklentiyi doğru kurun: Facebook'un notuna göre onaylı Sayfa sahibi ve ortakları bilgileri şu anda yalnızca ABD'de büyük kitlesi olan ya da ABD'de siyasi reklam veren Sayfalarda görünüyor [7]. Kütüphanedeki yönetici ülke bilgisi de takipçisi yüksek ya da bazı ülkelerde siyasi reklam vermiş Sayfalara özgü [2]. Küçük bir yerel rakipte bu alanları boş bulmanız olağan.

Instagram'da benzer bilgi, profil menüsündeki hesap hakkında bölümünde: katılım tarihi, ülke, önceki kullanıcı adları ve hesabın aktif reklamlarına giden bağlantı [5]. Bu bölümü görmek için giriş yapmanız gerekiyor [5].

Bizim okumamız: Yeni açılmış ya da sık ad değiştirmiş bir Sayfanın sert indirimi, yıllardır aynı adla duran bir rakibin aynı teklifinden farklı okunmalı.

30 dakikalık rakip araştırma rutini

Aşağıdaki rutin bizim önerimiz. Ayda bir tekrarlamanızı öneriyoruz.

Not şablonu

Her reklam için bir satır doldurun:

Satırdaki değerler örnektir.

• Kanca: Videonun ilk saniyelerinde ya da metnin ilk cümlesinde dikkati çeken şey.
• Teklif: İndirim, ücretsiz deneme, hediye, taksit gibi somut vaat.
• CTA (harekete geçirici buton): Kütüphanede "WhatsApp Mesajı Gönder", "Mesaj Gönder", "Instagram Profiline Git", "Şimdi alışveriş yap" gibi butonlar görünüyor [6].
• Gün: Bugünün tarihinden başlangıç tarihini çıkarın. Aktif ticari reklamda Meta yalnızca başlangıç tarihini gösteriyor [1].

Ne kadar süredir yayında? Zayıf bir sinyal

Uzun süredir yayında olan reklam için yaygın yorum "demek ki çalışıyor". Bizim okumamız daha temkinli. Kütüphane harcamayı da sonucu da göstermiyor [1]. 90 gündür açık bir reklam kâr getiriyor olabilir; küçük bir bütçeyle açık bırakılıp unutulmuş da olabilir. "Birden fazla versiyonu var" notu, reklamverenin farklı metin ya da görseller denediğini düşündürebilir; bu da bir tahmin.

Süreyi kanıt değil, test edilecek bir hipotez olarak kullanın. Aynı teklif türünü kendi kreatifinizle, kendi kitlenizde deneyin ve sonucu kendi verinizle ölçün. Testi tek değişkenle kurmayı Meta Reklamlarında İleri Seviye Yönetim eğitimimizin "Yaratıcı Test Sistemi" modülünde çalışıyoruz.

Rakip reklamını kopyalamak neden sorun?

Kütüphane bir şeffaflık aracı; reklamdaki görsel ve video yine reklamverenin. Meta'nın telif sayfasına göre telif hakkı özgün eserleri koruyor ve videoları, filmleri, fotoğrafları kapsıyor. Hak sahibi, başkalarının eseri kopyalamasını, dağıtmasını ya da ona dayanarak yeni eser üretmesini durdurabiliyor [8]. Meta'ya göre kaynak gösterseniz, eseri değiştirseniz, içeriği internette bulmuş olsanız ya da başkaları da paylaşmış olsa bile ihlal söz konusu olabiliyor [8].

Türkiye'de 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, sahibinin hususiyetini (kendine özgü niteliğini) taşıyan ürünleri eser sayıyor [9]. Kanun estetik değere sahip fotoğrafik ve grafik eserleri güzel sanat eseri, hareketli görüntü dizilerini sinema eseri olarak tanımlıyor. Bir eseri herhangi bir yöntemle tamamen ya da kısmen çoğaltma hakkı yalnızca eser sahibine ait [9].

Pratikte sınır şöyle (bizim okumamız):

• Rakibin videosunu indirip kendi reklamınızda kullanmayın; kesip biçerek "yeni" bir video da yapmayın.
• Görselinin aynısını ya da yakın bir taklidini hazırlatmayın.
• Fikri alabilirsiniz. Meta'ya göre telif genellikle fikirleri korumuyor; fikri ifade eden özgün sözleri ve görüntüleri koruyabiliyor [8]. "Ücretsiz keşif teklifi" ya da "ilk saniyede soru soran kanca" fikir düzeyinde kalır; çekimi, metni ve görseli siz üretin.

Kendi reklamlarınız doğru görünüyor mu?

Reklamınız yayına girdikten sonra kütüphaneyi bir de müşteri gözüyle açın:

1. Ülke Türkiye, kategori Tüm reklamlar; kendi Sayfanızı reklamveren olarak arayın [2].
2. Yayında olması gereken reklam listede mi bakın. Duraklatılan ya da biten tanıtımlar görünmez [5].
3. Kartın üstündeki platform simgeleri seçtiğiniz yerleşimlerle uyumlu mu bakın [2].
4. Kartta metni, bağlantıyı ve butonu, Reklam Detaylarını Gör'de ek bilgileri kontrol edin. Sorun varsa Reklam Bağlantısını Kopyala ile ekibinize gönderin [2].
5. Reklamınız AB'deki kitlelere de gidiyorsa reklamveren ve ödeyen adını kontrol edin; bu bilgi kütüphanede herkese açık [4].
6. Kendi Sayfa şeffaflığınıza bakın; oluşturulma tarihi ve ad geçmişi herkese görünüyor [7].

Alkol gibi yaş sınırlı bir kategorideyseniz kreatifiniz, yaşı tutmayan ya da giriş yapmamış ziyaretçiye gösterilmiyor [1]; kontrolü giriş yapmış bir hesapla yapın.

Meta reklamı nereden verilir?

İki yol var. Reklam Yöneticisi'nde (Ads Manager) yeni bir reklam oluşturup amacı, kitleyi, bütçe ve takvimi, formatı ve kreatifi sırayla seçersiniz; Instagram reklamları da Facebook reklamlarıyla aynı yoldan kuruluyor [10]. Instagram'daki kısa yol ise bir gönderiyi öne çıkarmak. İşletme hesabınızda profesyonel paneldeki reklam araçlarından bir gönderi ya da hikâye seçip hedef, kitle, günlük bütçe ve süre belirliyorsunuz. Reklam, politikalara uygunluk incelemesinden sonra yayına giriyor [11].

Meta, Instagram iOS uygulamasından bakiye eklerken Apple'ın hizmet bedeli kesebildiğini, bunu önlemek için instagram.com'u kullanmayı önerdiğini yazıyor [11]. Bu koşul değişebilir; ödemeden önce ekrandaki bilgiyi okuyun.

Meta reklam ücreti ne kadar?

Sabit bir ücret yok. Birine reklam gösterme fırsatı her doğduğunda bir açık artırma yapılıyor; kazanan, teklif, tahmini eylem oranı ve reklam kalitesinden oluşan toplam değeri en yüksek reklam oluyor [12]. Kütüphane rakibin harcamasını göstermediği için [1] "rakip ne harcıyorsa o kadar" yaklaşımı zaten uygulanamıyor. Kendi bütçenizi marjınızdan geriye nasıl hesaplayacağınızı Instagram reklam bütçesi yazımızda anlattık.

Bu hafta yapılacaklar

• 3–5 rakibinizi Türkiye seçiliyken reklamveren olarak arayın, aktif reklam bağlantılarını not şablonuna işleyin.
• Sektör sözcüğünüzle bir arama, bir de "video transkripti" araması yapın.
• Her rakibin Sayfa şeffaflığına bakın: oluşturulma tarihi ve ad değişiklikleri.
• Tablodan bir test fikri çıkarın; kreatifi sıfırdan kendiniz üretin.
• Kendi Sayfanızı kütüphanede arayın; yayındaki her reklamın metnini, bağlantısını ve platformlarını kontrol edin.
• Bir ay sonra tabloyu güncelleyin; hangi reklamın düştüğünü, hangisinin kaldığını not edin.

Rakip takibi dışındaki alanlarda nerede durduğunuzu görmek için ücretsiz sosyal medya olgunluk testimizi çözebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.

Kaynaklar

1. Meta İşletme Yardım Merkezi, About the Meta Ad Library
2. Facebook Yardım Merkezi, Meta Reklam Kütüphanesi nedir ve burada nasıl arama yaparım?
3. Meta Şeffaflık Merkezi, Meta Ad Library tools, 24 Ağustos 2023
4. Meta İşletme Yardım Merkezi, Advertiser and payer requirements for ads targeting the European Union
5. Instagram Yardım Merkezi, How do I view an account's active ads on Instagram?
6. Meta, Reklam Kütüphanesi arayüzü
7. Facebook Yardım Merkezi, Sayfa şeffaflığı hakkında
8. Facebook Yardım Merkezi, Copyright
9. Mevzuat Bilgi Sistemi, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Resmî Gazete 13 Aralık 1951, sayı 7981, madde 1/B, 4, 5 ve 22
10. Meta İşletme Yardım Merkezi, Create Instagram ads in Meta Ads Manager
11. Meta İşletme Yardım Merkezi, Use Ad tools to boost an Instagram post
12. Meta İşletme Yardım Merkezi, About ad auctions